(ĐBNDO) – Làm thế nào nhân rộng các mô hình hỗ trợ lao động di cư tiếp cận an sinh xã hội là vấn đề được đặt ra trong bối cảnh di cư lao động là một nhu cầu tất yếu của phát triển.

Từ hỗ trợ, tư vấn đến đối thoại trực tiếp

Một trong những hoạt động nổi bật của mô hình Câu lạc bộ dành cho Lao động giúp việc gia đình do Trung tâm nghiên cứu Giới, Gia đình và Phát triển phối hợp với Hội Phụ nữ cấp cơ sở là tổ chức Diễn đàn “Chúng tôi nói về nghề chúng tôi” góp ý xây dựng dự thảo Nghị định 27/2014/NĐ-CP và Thông tư 19/2014/TT- BLĐTBXH hướng dẫn thi hành một số điều Bộ luật Lao động liên quan đến lao động giúp việc gia đình. Có lẽ hiếm một lao động giúp việc nào nghĩ được có một ngày mình lại được tiếp cận với các dự thảo luật, dưới luật. Mặc dù đó là những quy định liên quan trực tiếp đến mình – chính sách liên quan đến lao động giúp việc (Điều 172 – 179 Luật Lao động). Chị Vũ Thị Sơn, quê ở Tiền Hải, Thái Bình, giúp việc gia đình tại phường Nghĩa Tân, Cầu Giấy chia sẻ: tham gia Câu lạc bộ, mình biết thêm được nhiều điều, từ việc được học các món ăn đến biết thêm những quy định của pháp luật, chế độ bảo hiểm xã hội, đăng ký kê khai tạm vắng, tạm trú. Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Giới, Gia đình và Phát triển Ngô Thị Ngọc Anh cho biết, việc vận động gia chủ và người giúp việc ký kết hợp đồng lao động, tham gia Bảo hiểm xã hội là cả một quá trình kiên trì, lâu dài. Từ việc vận động chính quyền địa phương phối hợp thành lập Câu lạc bộ, đến tiếp cận từng gia đình có người giúp việc. Tuy nhiên, đây lại là những viên gạch đầu tiên của việc hiện thực hóa những quy định của pháp luật về lao động giúp việc.

Mô hình Câu lạc bộ người giúp việc chỉ là một trong những mô hình có tính chất hỗ trợ, tư vấn người lao động di cư phi chính thức tiếp cận với chính sách an sinh xã hội, những quy định của pháp luật dành cho họ. Bên cạnh những mô hình tư vấn thì trong thời gian qua đã hình thành nên những mô hình đối thoại trực tiếp giữa lao động di cư và chính quyền địa phương. Các mô hình đối thoại trực tiếp này không chỉ là cơ hội để lao động di cư biết đến chính quyền nơi mình cư trú, mà chính quyền cơ sở (xã, phường) biết đến người lao động di cư trên địa bàn mình, từ đó có sự hỗ trợ trong công tác quản lý nhân khẩu, an ninh trật tự. Từ các cuộc đối thoại với những vấn đề thiết thực hàng ngày như đăng ký tạm vắng, tạm trú, thủ tục cấp điện, nước… lao động di cư biết được quyền lợi của mình tại nơi cư trú. Đại diện Trung tâm Nghiên cứu, Tư vấn công tác xã hội và phát triển cộng đồng – đơn vị tiến hành mô hình “Đối thoại giữa chính quyền cơ sở và lao động di cư” cho biết, nội dung đối thoại giữa chính quyền, đại diện Công an phường, chủ nhà trọ chủ yếu về Luật Cư trú với những quy định liên quan đến quyền và nghĩa vụ khi đăng ký tạm trú, thủ tục đăng ký sổ tạm trú. Thực tế đây không chỉ là cơ hội tiếp cận quyền mà cũng chính là quá trình phố biến chính sách, đưa chính sách đến với những đối tượng yếu thế hơn trong quá trình đô thị hóa.

Nguồn:vnphoto.net

Tìm “bà đỡ” cho các mô hình

Có một thực tế các mô hình hỗ trợ lao động di cư tiếp cận an sinh xã hội phần lớn nhận được sự tài trợ của các nhà tài trợ quốc tế vốn rất thân thuộc với Việt Nam như Oxfam. Đây được coi là kết quả đầu ra của một chương trình hỗ trợ cụ thể. Vậy, câu hỏi đặt ra là các mô hình hỗ trợ trên sẽ tồn tại như thế nào trong bối cảnh không còn có sự hỗ trợ về mặt kỹ thuật cũng như tài chính nữa? Đây không chỉ là băn khoăn của các tổ chức xây dựng mô hình mà của chính đoàn thể liên quan như Công đoàn, Hội phụ nữ, Mặt trận. Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Giới, Gia đình và Phát triển Ngô Thị Ngọc Anh phân trần, đối với những mô hình câu lạc bộ như Câu lạc bộ giúp việc thì không đáng lo, bởi người lao động đã thấy được những lợi ích thiết thực của nó. Tuy nhiên, để họ có thể tiếp cận được việc mua thẻ bảo hiểm tự nguyện thì cần phải có sự hỗ trợ cũng như lộ trình thực hiện nhất định. Quy định, lao động giúp việc phải bỏ ra 22% lương/tháng để mua bảo hiểm là hơi cao so với thu nhập, cũng như nhu cầu chi tiêu của họ.

Ở góc độ khác, Phó ban trợ hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Phạm Thị Hà cho rằng, cần phải gắn mô hình này với chính quyền địa phương, muốn làm được điều đó phải xác định loại hình phù hợp với các tổ chức chính quyền, đoàn thể hiện có; đồng thời nâng cao năng lực cho đội ngũ chính quyền cơ sở đối với những vấn đề về lao động di cư, để đội ngũ này có sự phản ứng nhanh những vấn đề chính sách liên quan đến lao động di cư.

Có thể thấy là để hiện thực hóa những đề xuất, kiến nghị nêu trên thì cần một quá trình nghiên cứu, vận động và kết nối. Chính vì thế, cần tính đến những giải pháp thiết thực hơn, đơn giản hơn, phù hợp với lao động di cư ở khu vực phi chính thức. Xuất phát từ những điều kiện của lao động di cư cũng như những hạn chế của họ trong quá trình tiếp cận quyền an sinh xã hội thì thấy rằng cần tạo điều kiện cho lao động di cư tham gia vào nhóm nghề được thành lập tại nơi ở (nơi đến). Hiện các nhóm nghề đã được thành lập ở một số quận như Long Biên, Cầu Giấy (Hà Nội), việc tham gia vào nhóm nghề – dưới sự tập hợp của công đoàn cơ sở (theo hệ thống xã, phường) – lao động di cư sẽ có được tiếng nói đại diện, bảo vệ quyền lợi của mình cũng như nâng cao khả năng tiếp cận các quyền được trao. Mặt khác, việc tham gia nhóm nghề chính là sự “đăng ký” hiện diện về quản lý con người đối với chính quyền nơi đến, tạo cơ sở pháp lý cho những vấn đề liên quan đến quản lý nhân khẩu, an sinh xã hội khác (tham gia mua thẻ y tế, thẻ bảo hiểm…).

trích : http://www.daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=81&NewsId=364294