Nhằm nâng cao kiến thức về quyền con người cũng như vận động nhằm nâng cao chính sách về quyền của lao động di cư, Viện phát triển sức khỏe cộng đồng anh sáng – Light phối hợp với Hội Liên hiệp phụ nữ Hà Nội tổ chức hội thảo “Vận động chính sách về Quyền của lao động di cư khu vực phi chính thức” tại Hà Nội ngày 22/6/2016.

Lao động di cư (LĐDC) hiện nay đang giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế nhưng họ lại là nhóm lao động yếu thế lớn và chưa có chương trình chính sách tổng thể nào của nhà nước. Đa số LĐDC chưa hiểu biết đầy đủ về quyền và lợi ích của mình nơi làm việc cũng như nơi cư trú. Nói dến quyền của LĐDC là quyền cơ bản của con người. Nhưng hiện này, có tới 90% LĐDC chưa được tiếp cận với dịch vụ an sinh xã hội và chính sách công tại nơi đến. Trên 80% người LĐDC đem con theo nơi họ đến nên ảnh hưởng rất lớn đến những đứa trẻ trong những gia đình LĐDC.

Hà Nội và TP.HCM là 2 thành phố lớn thu hút lượng người di cư lớn nhất cả nước. Tính đến cuối năm 2015, cả nước có 5,6 triệu người đang sống trên địa bàn mà không có hộ khẩu thường trú, trong đó thành phố Hà Nội là 18%. Theo thông kê không đầy đủ, trên địa bàn Hà Nội, có trên 1 triệu người LĐDC không có hộ khẩu thành phố.

Điều tra, di cư ở Hà Nội có xu thế nổi bật: di cư nông thôn ra thành thị tăng, di cư trẻ hóa và nữ hóa, họ không di chuyển cùng gia đình, lao động di cư ở Hà Nội tập trung ở độ tuổi đóng góp sức lao động cao nhất.

Mặc dù đã có rất nhiều chính sách đang dần hoàn thiện những sự tiếp cận của LĐDC đôi với dịch vụ công và khu vực lao động chính thức vẫn còn khó khăn. Họ ở trong những nhà trọ chất chội, không đủ vệ sinh, ít tiếp xúc phương tiện thông tin đại chúng do thiếu cơ sở vật chất, phụ nữ ít dành thời gian cho việc nghỉ hơn là nam giới; 99% LĐDC khu vực phi chính thức không có BHXH bù đắp khi rủi ro…

Nhiều LĐDC đã nhận thức được BHXH, BHYT là rất quan trọng tuy nhiên tại sao họ vẫn chưa mặn mà? Một trong những lý do được đặt ra tại hội thảo đó là 3 chính sách ngắn hạn là ốm đau và bệnh tật, thai sản và tai nạn thì không có trong chính sách dành cho BHXH tự nguyện. Trong khi đó, đây là mảng mà người LĐDC rất cần. Hay cả với người có nhu cầu thực sự như chị Nguyễn Thị Hồng (đến từ Vĩnh Phúc) đã sống tại phường Phúc Tân Hà Nội gần 30 năm nay, nhưng đang rất khó khăn khi đi xin các loại giấy tờ theo yêu cầu của bảo hiểm và hiện này vẫn chưa thể mua được BHYT trong khi tình trạng bệnh tật của chị đang rất cần thiết.

Hội thảo nằm trong khuôn khổ dự án dự án Mô hình nhóm tự lực của người LĐDC bán hàng rong và thu nhập phế liệu khu vực phi chính thức từ năm 2014. Nội dung chủ yếu xoay quanh việc lấy kiến về: Các chính sách cơ bản của LĐDC khu vực phi chính thức, cơ hội tiếp cận chính sách về bảo hiểm tại nơi đến, công tác tuyên truyền vận động của Hội phụ nữ đối với lao động nữ di cư trên địa bàn, các mô hình – sáng kiến của Hội phụ nữ để thu hút LĐDC tham gia vào các hoạt động xã hội và đoạn thể tại địa phương, những khó khăn và thách thức của LĐDC nữ trong việc tiếp cận chính sách cùng với các đề xuất và kiến nghị…

Từ năm 2014, ước tính có trên 4.000 phụ nữ và trên 1.000 nam giới làm nghề bán hàng rong và thu thập phế liệu được hưởng lợi trực tiếp từ dự án này. 17 nhóm tự lực đã được thành lập.